Szlak Jedwabny – dawniej i dziś

Szlak Jedwabny – Wstęp

Szlak JedwabnySzlak Jedwabny i Chiny – ostatnio głównie o się o tym mówi. „Chiny budują nowy świat”, „Chiny wytyczają nowe szlaki handlowe” krzyczą nagłówki gazet, a w Internecie aż wrze o nowym projekcie przebudowy współczesnego świata. O co chodzi w tym wszystkim? Co się za tym kryje?

Prawdą jest, że przedstawiciele rządów poszczególnych krajów europejskich (i nie tylko) do jakiegoś czasu w miarę regularnie spotykają się w Pekinie z przedstawicielami chińskiego rządu. Odbywają się tam rozmowy na tematy gospodarcze i handlowe.

Warto na samym początku uświadomić sobie, że w chwili obecnej mamy do czynienia z tzw. transformacją na kontynencie Euro-Azjatyckim, co jest związane z rosnącą potęgą Chin i jednocześnie słabnocą pozycją Stanów Zjednoczonych, które do tej pory odgrywały rolę światowego hegemona. Ta transformacja jest jedną z najpoważniejszych zmian na arenie międzynarodowej od czasu zakończenia II wojny światowej.

Jak można łatwo się domyślić – ta transformacja nie wzbudza zachwytu u Stanów Zjednoczonych, które mogą stracić pozycję lidera na scenie międzynarodowej. Ich decydenci i stratedzy doskonale wiedzą, że kraj, czy grupa krajów, która kontroluje zasoby Euro-Azji, kontroluje tym samym gospodarkę światową.

Jak głosi Zbigniew Brzeziński (geostrateg, doradca prezydenta Cartera ds. bezpieczeństwa narodowego USA): „Kiedy 500 lat temu gospodarki wielu krajów zaczęły się integrować, Euro-Azji stała się centru światowego handlu. Kraj z obszaru Euro-Azji, który dominował – kontrolował dwa z trzech najbardziej zaawansowanych i produktywnych regionów globu Około 75% globalnej populacji zamieszkuje Euro-Azję, na której terenie znajduje się ponad 70% wszystkich zasobów energetycznych oraz około 65% globalnego bogactwa.

Z tego powodu przez wiele lat kontrolowano ( obecnie: USA, dawniej imperium brytyjskie) cały kontynet przy pomocy kontroli morskich szlaków handlowych , co pozwoliło na kontrolowanie międzynarodowego handlu i przepływu surowców strategicznych, dzięki czemu pośrednio można kontrolować Euro-Azję.

Jak widzimy gra toczy się o najwyższą stawkę: kontrolę. Ponowna integracja Azji z Europą, znana jako „Nowy Jedwabny Szlak“ jest tym, co bardzo niepokoi Stany Zjednoczone. Mogą tym samym dużo stracić, a Pax Americana narzucona „globalnej wiosce”, może odejść do przeszłości, bo powstanie zupełnie nowy ład z nowym hegemonem.

Jako, że Chiny poczuły „wiatr w żaglach”, ich gospodarka należy teraz do najbardziej rozwijających się, starają się na nowo wskrzesić Jedwabny Szlak, który w przeszłości, przez ponad tysiąc lat był najważniejszym na świecie szlakiem handlowym łączącym Chiny z Europą. Rozciągał się on ponad 6500 km.

Szlak Jedwabny – Stary Szlak Jedwabny

Szlaki handlowe łączące Chiny z Bliskim Wschodem, jak również z Europą, znane były pod nazwą Jedwabnego Szlaku.

Jedwabny Szlak powstał ok. 200 r p.n.e. Twierdzi się, że pierwszymi założycielami tego szlaku byli najprawdopodobniej greccy kupccy z Azji Środkowej. Największy rozkwit tego szlaku zaczął się w I w. p.n.e., kiedy Rzymianie wręcz oszaleli na punkcie jedwabiu. Płacili za niego głównie w twardej walucie, ale do Chin wędrowały także perfumy, winogrona i wyroby szklane. Z Chin sprowadzano również ceramikę i papier.

Po scaleniu i zjednoczeniu Chin, a szczególnie ekspensji dynastii Han na zachód, uruchomiono stałe lądowe połączenie między Chinami a Rzymem (w ciekawy sposób o starożytnym Jedwabnym Szlaku, a dokładnie o jego obronie przed wrogimi siłami, opowiada najnowszy i najdroższy chińskojęzyczny film pt. „Wojna Imperiów” z 2015 r. ).

Warto zaznaczyć, że kontakty handlowe między Wschodem i Zachodem istniały od tysięcy lat. Odbywały się one głównie drogą morską, która kończyła się w Indiach. Był też szlak wytyczony drogą lądową, prowadzącą poprzez Persję, która przez ten czas ogromnie wzbogaciła się na cłach.
Szlak ten stracił znaczenie handlowe po VI w., gdy w Azji Srodkowej zaczęły pojawiać się ludy tureckie. Mimo tego szlak był ten później wykorzystywany aż do czasu utworzenia przez Europejczyków szlaków morskich omijających Imperium Osmańskie. Z drugiej strony miasta i pańśtwa leżące do tej pory na głównych lądowych szlakach handlowych, w tym Polska, podupadły gospodarczo i zamieniły się w peryferia i co najwyżej mogły na rynkach światowych sprzedawać żywność i drewno.

Szlak Jedwabny- Nowy szlak jedwabny

Szlak JedwabnyOd pewnego czasu Chiny dążą do odtworzenia Szlaku Jedwabnego. W 2013 r. przewodniczący ChRL podczas swojej wizyty w Kazachstanie przedstawił pomysł utworzenia na nowo Szlaku Jedwabnego z Chin do Europy. Według najnowszej koncepcji szlak lądowy (kolejowy) ma prowadzić przez Azję do Polski, w której (miasto Łódź) mają znajdować się huby logistyczno-przeładunkowe do kolejnych krajów Europy.

Od czasu ogłoszenia koncepcji odtworzenia Jedwabnego Szlaku, Chiny dążą do budowy sieci szybkich kolei, nowoczesnych autostrad, lotnisk, portów morskich, sieci energetycznych oraz infrastruktury informatycznej.

Zauważmy, że Chiny starają się o budowę szlaku odbywającego się przede wszystkim drogą lądową a nie tylko morską, bowiem na wodach światowych dominują Stany Zjednoczone.

Celem jest handlowe połącznie obszaru od wybrzeży Pacyfiku po zachodnią Europę. Pomimo iż projekt jest oficjalnie w fazie wstępnej, to realizację pierwszych etapów już podjęto.

Kilka potęg światowych, jak Chiny czy Rosja, od pewnego czasu wyrażają swoją dezaprobatę przeciwko hegemonii USA. Nie mogąc się jawnie temu przeciwstawić, w szczególności przeciwko morskiej potędze Stanów Zjednoczonych, starają się ją zneutralizować. Warto dodać, że od połowy XIX w. kontrolowanie oceanów zapewniało kontrolę nad światem. W chwili obecnej, Rosja i Chiny starają się przemienić Euro-Azję w taki sposób, aby kontrola morskich szlaków handlowych straciła na znaczeniu w sensie geopolitycznym.

Szlaku Jedwabnego – Nowy Jedwabny Szlak a Europa

Projekt Nowego Jedwabnego Szlaku w wersji lądowej zakłada powstanie oraz modernizację linii kolejowych, dróg, portów lądowych i morskich oraz gazociągów i ropociągów.

Na obecną chwilę dokładn przebieg tras nie jest jeszcze znany. Warto jednak zaznaczyć, że Nowy Jedwabny Szlak to nie będzie konkretna droga od punktu A do punktu B, a konglomerat tras wzajemnie się uzupełniających.

Jeśli Chiny zdecydują się wykorzystać magistralę transsyberyjską, to rola Rosji będzie duża w tym przedsięwzięciu. Planuje się, że przez Polskę będzie przebiegać odcinek magistrali do Niemiec. Alternatywna trasa może przebiegać przez południe Europy. Wpisuje się tu modernizowane przez Chińczyków połączenie Belgrad-Budapeszt. Warto też dodać, że podstawą szlaku morskiego w Europie ma stać się dzierżawiony przez Chiny port w greckim Pireusie.

A co z finansowaniem tego ambitnego projektu?

Pod koniec 2014 r. Przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej Xi Jiping zadeklarował utworzenie Funduszu Nowego Jedwabnego Szlaku , z kapitałem zakładowym 40 miliardów dolarów. Kolejną instytucją, która będzie wspirała przedsięwzięcie jest Azjatycki Bank Inwestycji w Infrastrukturę.

Warto dodać, że 29 czerwca 2015 r. podpisano akt założycielski, który sygnowało 57 państw, w tym Chiny, Indie, Rosja i Niemcy. Polska przystąpiła do tej struktury 9 października 2015 roku. Kwota zadeklarowana przez polski rząd, wynosi 830 milionów dolarów.

Szlak Jedwabny – Trasa szlaku

Nowy Jedwabny Szlak imponuje rozmachem – ma obiąć swoim zasięgiem wiele krajów i 3 miliardy ludzi. Trasy lądowe i morskie mają przebiegać wzdłuż całej Azji. Na szlaku znajduą się zarówno azjatycie poradzieckie republiki, jak i kraje Azji Południowo-Wschodniej, Indie, Iran, Róg Afryki, Bałkany oraz Rosja.
Trzeba jednak mieć na uwadze że powstanie Nowego Jedwabnego Szlaku będzie ułatwiać wzrost chińskich wpływów w krajach tranzytowych na drodze do Europy Zachodniej, na Bliskim Wschodzie, w Afryce oraz Europie Środkowej (Bałkany, kraje Grupy Wyszehradzkiej). Warto dodać, że są to regiony, w których tradycyjnie dominuje Rosja oraz USA.

Nowy Jedwabny Szlak jest jedną z największych inwestycji infrastrukuralnych w historii świata. Jednocześnie zmienia on zasady funkcjonujące w geopolityce, które obowiązują ponad 150 lat. Połączenie Europy i Azji szlakami handlowymi, uniezależnia dziesiątki krajów od szlaków morskich, kończąc tym samym zależność od USA, potęgi dominujące militarnie na oceanach.

Szlak Jedwabny- Stan realizacji szlaku

W 2013 roku ogłoszono idee reaktywacji Jedwabnego Szlaku i mimo, że projekt jest obecnie oficjalnie w fazie wstępnej, to podjęto już realizację pierwszych etapów.

W ciągu ostatnich trzech lat uruchomiono m.in. Nowy Bank Rozwoju, Ekonomiczną Unię Euroazjatycką i Azjatycki Bank Infrastrukturalno-Inwestycyjny. Trwają także prace nad opracowaniem niezależnego od USA systemu transakcyjnego.

Część połączeń infrastrukturalnych między Chinami i Europą, które stanowić będą rdzeń lądowej trasy Szlaku, jest już wykorzystywana. Należą do nich połączenia kolejowe: z Chongqing do Duisburga (od października 2011); z Wuhan do Pragi (od października 2012); z Chengdu do Łodzi (od października 2013); z Zhengzhou do Hamburga (od lipca 2013); z Suzhou do Warszawy (od października 2013); z Changsha do Duisburga (od listopada 2014). Jako najnowsze zostało uruchomione połączenie kolejowe między Yiwu i Madrytem (operatorzy rozważają, czy uczynić je regularnym).

Szlak Jedwabny – szlak a Polska

Polska znajduje się na zachodnim krańcu koncepcji Szlaku Jedwabnego. A najkrótszy wariant trasy lądowej prowadzi do Niemiec przez Polskę.

Planuje się, że Polska będzie odgrywać rolę głównego hubu na zachodnim krańcu Szlaku, dla tranzytu i transportu chińskich towarów.
Ułatwienia w handlu dzięki nowym połączeniom transportowym mogą przyczynić się – jak twierdzą eksperci – że polski eksport do Chin zwiększy się. Jednak nie można zapomnieć, że oferta polskich firm musi być dostosowana do chińskich oczekiwań – trzeba znaleść nisze w handlu – żeby wykorzystać te połączenia, które będą tworzone w ramach Nowego Jedwabnego Szlaku.

Warto wiedzieć, że polsko-chińskim połączeniem towarowym interesują się firmy z całej Europy. Pierwszy pociąg towarowy z Chengdu do Łodzi przyjechał w styczniu 2013 r. Od drugiej połowy maja 2013 r. uruchomiono regularne cotygodniowe połączenie. Od września 2013 – a trzy razy w tygodniu. Na razie jest to jedno z niewielu o ile niejedyne regularne połączenie kolejowe, umożliwiające stosunkowo szybki transport towarów z UE do Państwa Środka. Wyjeżdżający co sobota z chińskiego Chegdu pociąg pokonuje liczącą 10 tys. kilometrów trasę w dwa tygodnie. Jego szlak biegnie przez Chiny, Kazachstan, Rosję, Białoruś i Polskę. Każdorazowo skład przewozi do 41 kontenerów.
Do tej pory do Łodzi dotarło ok. 70 tys. Ton produktów głównie z branży elektronicznej, samochodowej, AGD, tekstyliów.

Z kolei w drugiej połowie 2015 roku uruchomiono drugą regularną linię towarową łącząco Łódź z Chinami, tym razem do Xiamen w południowo-wschodnich Chinach. W kontenerach znalazła się głównie polska żywność i alkohol.

Szlak Jedwabny- Jedwabny Szlak a USA

Niestety Stany Zjednoczone patrzą bardzo sceptycznie na koncepcje Nowego Szlaku Jedwabnego. W ich oczach Chiny podjęły walkę o strefę wpływów oraz dominującą rolę w handlu światowym. A co gorsza – próbują podkopać ich pozycję lidera na świecie. Ponadto samo powstanie Azjatyckiego Banku Inwestycji w Infrastrukturę – to jest wręcz konkurencja dla Banku Światowego oraz Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Na jaki ruch zdecyduje się USA, by obronić swoją pozycję lidera na świecie?

Chiny bardzo ambitnie przystępują do realizacji swoich planów, ale prędzej czy później napotkają na wielki opór – zarówno ze strony administracji Stanów Zjednoczonych, jak i ich sojuszników. Niewykluczone, że całe to zamieszanie związane chociażby z Ukrainą ma na celu destabilizację współpracy na osi: Europa (Niemcy)- Rosja – Chiny, gdyż taki gospodarczy blok jest dużym zagrożeniem dla supremacji USA. Rosja dostarcza surowce energetyczne i mineralne, Chiny – mają największe rezerwy siły roboczej i kapitału, zaś Niemcy – są potęgą przemysłową i technologiczną. Aby ten blok rozbić – należy zaburzyć współpracę gospodarczą i polityczną w myśl starożytnej zasady „divide et impera”. Kiedy i czy w ogóle to nastąpi – nie wiadomo.

Schreibe einen Kommentar

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind mit * markiert.